Wstępne podsumowanie wyników ankiet

Na podstawie ankiet, dyrektorzy szkół wykazali, że w roku 2004/2005 w polskich szkołach było 4908 przypadków uczennic w ciąży, a w roku 2005/2006 liczba ta wzrosła do 6410 przypadków. Wyniki ankiety i propozycje pomocy uczennicom zaprezentował Minister Mirosław Orzechowski podczas konferencji prasowej 19 stycznia 2007 r.

W roku szkolnym 2004/2005 wśród dziewcząt w wieku 12-15 lat odnotowano 143 ciąże, a w latach 2005/2006 było 177 takich przypadków. Zdaniem Ministra Orzechowskiego zachodzi podejrzenie, że ciąże te są wynikiem przestępstwa, ponieważ chodzi o dzieci poniżej 15 roku życia. Obowiązek poinformowania o takich przypadkach odpowiednich organów spoczywa na dyrektorach szkół, wójtach, burmistrzach oraz prezydentach. MEN sprawdza czy takie informacje były przekazywane do prokuratury.

W 2004-2005 roku wśród dziewcząt miedzy 16 a 18 rokiem życia było 3515 ciąż. W roku 2005-2006 liczba ta wyniosła 4461 przypadków.

W roku 2004-2005 odnotowano 1250 uczennic w ciąży powyżej 18 roku życia, a w roku 2005-2006 1772.

Zgodnie z ustawą o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży „uznając, że życie jest fundamentalnym dobrem człowieka, a troska o życie i zdrowie należy do podstawowych obowiązków państwa, społeczeństwa i obywatela”, ustawodawca w art. 2 ust 3. zobowiązał szkołę do:

• Udzielenia uczennicy w ciąży urlopu oraz innej pomocy niezbędnej do ukończenia przez nią edukacji, w miarę możliwości nie powodując opóźnień w zaliczaniu przedmiotów
• Wyznaczenia dodatkowego terminu egzaminu, dogodnego dla kobiety w okresie nie dłuższym niż 6 miesięcy, jeżeli ciąża, poród lub połóg powodują niemożliwość zaliczenia w terminie egzaminów ważnych dla ciągłości nauki.

Prawo oświatowe stwarza możliwość udzielenia pomocy uczennicom w ciąży, w połogu i po połogu w następujących formach:

• Przyznanie indywidualnego nauczania
• Spełnianie przez uczennicę odpowiednio obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki poza szkołą
• Skorzystanie z indywidualnego toku nauki
• Pomoc psychologiczno-pedagogiczna
• Inne formy pomocy.

Z danych o pomocy udzielonej uczennicom w ciąży przekazanych MEN wynika, że w 2079 przypadkach uczennicom znajdującym się w takiej sytuacji przyznano urlop, 1996 wyznaczono dodatkowy terminu egzaminu, a 6938 dziewcząt uzyskało inną pomoc.

Ponadto, na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów o pomocy w zakresie opieki socjalnej i prawnej udzielanej kobietom w ciąży i wychowującej dziecko uczennice te (o ile spełniają wymogi określone w rozporządzeniu - Dz.U. 1994 r. Nr 44, poz. 172 z późn. zm.) mogą skorzystać z:

• Zasiłku pieniężnego
• Zasiłku w naturze
• Zwrotu wydatków poniesionych w związku z ciążą, porodem i połogiem, na leczenie w publicznych zakładach opieki zdrowotnej oraz na leki
• Nieodpłatnego poradnictwa rodzinnego, psychologicznego, prawnego, pedagogicznego
• Pobytu w domu pomocy społecznej.

Minister Mirosław Orzechowski poinformował, że w MEN przygotowywane są założenia do programu, który mógłby zahamować i zmniejszyć narastające zjawisko uczennic w ciąży. Ministerstwo Edukacji Narodowej podejmie działania zmierzające do wzmocnienia rangi i skuteczności zajęć edukacyjnych wychowanie do życia w rodzinie. Rzetelna realizacja zajęć daje szansę na systematyczne budowanie postawy świadomej odpowiedzialności za podejmowane decyzje również w sferze seksualności nastolatków. Chodzi o to, aby młodzież była świadoma zagrożeń, jakie niesie ze sobą wczesna aktywność seksualna i korzyści wynikających z inicjacji seksualnej w dorosłości, w założonej już rodzinie. „Będziemy odstępować od konieczności wyrażenia zgody rodziców na uczestnictwo w zajęciach wychowanie do życia w rodzinie. Z rosnących statystyk widać, że jest taka potrzeba. Ponieważ już teraz jest to problem społeczny a w przyszłości może być on coraz większy” powiedział Minister.

Przygotowywane są również rozwiązania legislacyjne, które mają umożliwić, ułatwić naukę dziewczętom w ciąży i uczącym się matkom. Zachodzi przypuszczenie, że część z nich jest relegowana ze szkół, wynika to chociażby z rozbieżności pomiędzy wynikami ankiet MEN a danymi GUS, które obejmują jedynie porody. Jak podkreślił Minister „sytuacja, w której uczennica w ciąży jest usuwana ze szkoły bądź to za pomocą administracyjnych decyzji bądź z powodu presji społecznej jest niedopuszczalna. Jeśli młoda dziewczyna znalazła się w tak trudnej sytuacji należy jej pomóc, zadbać o jej zdrowie psychiczne, zapewnić opiekę pedagogiczną, psychologiczną i każdą inną dostępną szkole”.

Minister zapowiedział, że przygotowane zostaną rozwiązania międzyresortowe, zmierzające do zapewnienia uczennicom bezpieczeństwa prawnego i finansowego. Jego zdaniem te kwestie wymagają skorygowania i poszerzenia, gdyż w tej chwili nie zawsze taka pomoc jest prawnie możliwa. „Będziemy starali się, aby uczennice w ciąży oraz młode matki były traktowane jako odrębne gospodarstwa domowe. Za tym muszą iść odpowiednie uregulowania prawne i ułatwienia podatkowe” – powiedział Orzechowski.